پروندهی عیسی هاشمی، مریم طهماسبی و پسر خردسالشان که از آوریل ۲۰۲۶ در تگزاس زندانی هستند (اینجا را ببینید)، متأسفانه پروندهای منحصربهفرد نیست. چند صد ایرانی سرنوشتی مشابه دارند. کمتر از ۱۰ درصد از آنان توسط شورای ملی ایرانیان آمریکا (NIAC) شناسایی شدهاند؛ نهادی که با استناد به قانون آزادی اطلاعات (Freedom of Information Act) توانست اطلاعاتی از سازمان مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE) و وزارت امنیت داخلی (DHS) دریافت کند. آنچه در ادامه میآید، تصویری است که تا میانهی آگوست ۲۰۲۶ میتوان ترسیم کرد.
۱. بازداشتها و حبسها
قدیمیترین پروندهی ثبتشده در ردیاب مردمی NIAC (نگاه کنید به فایل پیدیاف در پایین) به سال ۲۰۲۲ بازمیگردد (ملیکا اولیا)، اما بخش عمدهی بازداشتهای ثبتشده از سال ۲۰۲۵ به بعد متمرکز هستند.
بر اساس دادههای پروژهی دادههای اخراج ,(Deportation Data Project) ICE تنها در سال ۲۰۲۵ دستکم ۴۳۲ ایرانی را بازداشت کرده است که بیش از نیمی از آنان در زمان بازداشت هیچ محکومیت یا پیگرد کیفری فعالی نداشتهاند. اداره مزبور بازداشت ۱۳۰ تبعهی ایرانی در روزهای پس از جنگ ژوئن ۲۰۲۵ را اعلام نمود؛ اوجی که در ماههای بعد نیز ادامه یافت.
پاسخ ویژه به پرسشی مبتنی بر قانون آزادی اطلاعات FOIA (مربوط به مجموعه و نه شمار جریان بازداشتها)، تا تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۲۵ مجموعاً ۵۷۷ نفر بازداشتشده را نشان میداد؛ از کودکی پنجساله تا مردی ۷۷ ساله، از جمله هفت دارندهی اقامت دائم قانونی.
این دو رقم (۴۳۲ بازداشتی در سال ۲۰۲۵ به روایت یک منبع، و ۵۷۷ بازداشتی در تاریخی مشخص به روایت منبعی دیگر) دقیقاً بر هم منطبق نیستند: آنها دو چیز متفاوت را میسنجند (جریان سالانهی بازداشتها در برابر موجودی افراد بازداشتشده در یک لحظهی معین) و از دو نهاد گردآوری متفاوت به دست آمدهاند.
۲. اخراجهای واقعاً انجامشده به ایران
بر خلاف بازداشتها در نتیجه کوشش خبرنگاران در مورد پروازهای چارتر ، اخراجها به ویژه به ایران بهتر مستند شدهاند؛ امری که به دلیل فقدان روابط دیپلماتیک ممکن شده است، چرا که هر پرواز به رویدادی خبرساز تبدیل میشود. سه پرواز انجام شده است:
• ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵: رقمی که بدواً حدود صد نفر اعلام شده بود، در روز حرکت به ۱۴ اخراجی واقعی کاهش یافت، پس از آنکه چند نفر به دلیل تماس با سرخک از پرواز کنار گذاشته شدند.
• ۷ دسامبر ۲۰۲۵: حدود ۵۰ تا ۵۵ نفر، به گفتهی خود مقامات ایرانی.
• ۲۵ ژانویه ۲۰۲۶: حدود چهل نفر اعلام شد که دستکم ۱۱ نفر از آنان از طریق فرودگاه مسا گِیتوِی (آریزونا) در همان تاریخ مشخص تأیید شدند.
در مجموع، طی این سه پرواز دستکم ۱۷۵ نفر بین سپتامبر ۲۰۲۵ و پایان ژانویه ۲۰۲۶، واقعاً به ایران بازگردانده شدند؛ از ۴۰۰ نفری که بر اساس توافق دوجانبهی میان واشنگتن و تهران ابتدا پیشبینی شده بود.
از آن زمان هیچ پرواز دیگری تأیید نشده است: از آنجا که جنگ در پایان فوریهی ۲۰۲۶ آغاز شد، پروازهای اخراج به ایران به دلیل درگیری همچنان معلق ماندهاند و دولت آمریکا از مشخصکردن اینکه آیا و چه زمانی از سر گرفته خواهند شد خودداری کرده است. از آنجا که درگیری تا امروز (میانهی آگوست ۲۰۲۶، با آتشبس عملی که از میانهی ژوئیه دیگر معتبر نیست) همچنان فعال است، هیچ از سرگیری پروازی در مطبوعات نیز گزارش نشده است.
۳. آزادیها
از میان ۵۵ پروندهی فردی مستندشده در ردیاب NIAC (یعنی حدود ۱۰ درصد از ۵۷۷ نفر بازداشتشده ای که از طریق درخواست قانون آزادی اطلاعات ثبت شدهاند)، حدود دوازده مورد به آزادی انجامیده است؛ غالبا پس از گذشت چند هفته یا چند ماه، در نتیجهی رأی قضایی، پرداخت وثیقه یا بستهشدن اداری پرونده.
دلایل متفاوت است: آزادی با وثیقه (ریبوار کریمی، ۱۵٬۰۰۰ دلار)، رأی قضایی مساعد (حمید ضیائی، وحید عابدینی)، ترک داوطلبانه کشور در نتیجه توافق بهجای ادامهی بازداشت (علیرضا دورودی)، یا آزادی دارندگان اقامت دائم قانونی که وضعیتشان قابل محافظت تشخیص داده شد (پروندهی غیر قابل پیگیری شده از واشنگتن، خانوادهی مطهری).
با این حال، این نسبت که تقریباً از هر پنج پروندهی مستندشده یک مورد به آزادی میانجامد، نمیتواند بهطور قابلاعتماد به کل ۵۷۷ بازداشتی تعمیم داده شود، چرا که نمونهی مستندشده توسط انتشار در رسانهها احتمالاً به سمت پروندههای پرسروصداتر (چهرههای شناختهشده، پروندههای پیگیریشده توسط وکیل، حمایت فعال جامعه) متمایل است.
۴. ارقام کلیدی (خلاصه)
• بازداشتشدگان در سال ۲۰۲۵: از دستکم ۴۳۲ نفر براساس ,(Deportation Data Project) تا مجموعاً ۵۷۷ بازداشتی در تاریخی معین (قانون آزادی اطلاعات، دسامبر ۲۰۲۵)
• اخراجشدگان واقعی به ایران: دستکم ۱۷۵ نفر، از ۴۰۰ نفر پیشبینیشده در توافق دوجانبه — پروازها از پایان فوریهی ۲۰۲۶ معلقاند
• آزادشدگان: نسبتی قابلتوجه اما در سطح ملی برای سنجش قابلاعتماد قابل نیست؛ زیرا مربوط به حدود یک از هر پنج پرونده در میان ۵۵ پروندهی علنیشده است
هیچیک از این ارقام شمارشی رسمی و جامع منتشرشده از سوی DHS یا ICE نیست؛ این ارقام از گردآوری منابع پراکنده (درخواستهای مبتنی بر قانون آزادی اطلاعات، درخواستهای اطلاعات، پیگیری پروازها، گزارشهای خبری) به دست آمدهاند و تنها پروندههایی را دربر میگیرند که به اطلاع عمومی رسیدهاند.
بازداشت ایرانیان توسط ICE — تعقیب مبتنی بر نام اشخاص
